Recenzje sztuk teatralnych

Szekspirowski „Hamlet” zostaje potraktowany przez Teatr Powszechny w Warszawie nie jako święty tekst, lecz jako materiał do dekonstrukcji. Inscenizacja od początku odrzuca muzealne odtworzenie dramatu, wybierając jego przepisanie – z przesunięciem akcentów, ironią i konsekwentnym podważaniem tego, co u Szekspira uchodzi za nienaruszalne.

Narodowy Stary Teatr w Krakowie sięga po „Requiem dla snu” Huberta Selby’ego. Reżyser Jakub Skrzywanek i dramaturg Jan Czapliński nie tylko adaptują powieść, ale też sprawdzają, co jej historia mówi dziś. Zachowując temat uzależnienia od narkotyków, poszerzają go o współczesne formy zniewolenia związane z seksualnością oraz funkcjonowaniem w świecie wirtualnym. To opowieść o człowieku próbującym wypełnić pustkę – i o rzeczywistości, która nieustannie oferuje mu kolejne sposoby ucieczki. Przedstawienie powstało jako koprodukcja Starego Teatru w Krakowie i STUDIO teatrgalerii w Warszawie.

Warszawska Praga-Północ od lat funkcjonuje między dwoma obrazami – miejscem z własną historią, artystycznym duchem swobody i silną tożsamością oraz przestrzenią kojarzoną z wykluczeniem, przestępczością i społecznymi problemami. Spektakl „Adrenalina” w Teatrze Powszechnym przygląda się temu napięciu przez losy młodych bohaterów próbujących odnaleźć się w rzeczywistości, w której dawne wzorce zderzają się z tempem współczesnych przemian.

Podczas 46. Warszawskich Spotkań Teatralnych Teatr Dramatyczny w Wałbrzychu zaprezentował „Immanuela Kanta” Thomasa Bernharda – groteskową sztukę, która umieszcza słynnego filozofa w całkowicie irracjonalnej sytuacji. Spektakl Agnieszki Olsten od początku buduje rzeczywistość podporządkowaną logice absurdu, gdzie wielkie idee nieustannie ścierają się z codziennością i ludzkimi słabościami.

Choć historia Romea i Julii należy do najbardziej znanych opowieści miłosnych świata, jej siła nie tkwi wyłącznie w samym romansie. Spektakl Valentiny Turcu przypomina, że jest to również historia społeczeństwa pogrążonego w konflikcie, którego konsekwencje spadają na kolejne pokolenia.

Twórcy „Jasnowidzki” pytają, kto ma prawo opowiadać o cudzym cierpieniu i czy teatr nie wykorzystuje go podobnie jak media. W spektaklu teatru Schaubühne am Lehniner Platz z Berlina, prezentowanym w ramach Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Kontakt” w Toruniu, wielokrotnie powraca motyw rejestrowania aktów przemocy – bezrefleksyjnego przyglądania się krzywdzie, milczącej zgody oraz swoistego „kolekcjonowania” tego, co udało się zobaczyć. Twórcy przyglądają się tym mechanizmom, stawiając niewygodne pytania o źródła naszej obojętności wobec krzywdy innych i o granicę między świadectwem a wykorzystywaniem cudzego cierpienia dla własnej uwagi.

Twórcy Teatru Współczesnego w Szczecinie mierzą się z dorobkiem Henryka Ibsena, norweskiego dramatopisarza, bez nabożnego dystansu. Interesuje ich zarówno jego głębia i emocjonalna intensywność, jak i niejednoznaczność oraz ciężar, jaki niosą jego dramaty. Nie tylko z nim polemizują – oswajają go także za pomocą humoru i groteski. Efektem jest przedstawienie przenikliwe, poruszające oraz pełne scenicznej energii.

Przeszłość rzadko znika bez śladu. Czasem pozostaje ukryta pod warstwą ziemi, zasypana przemilczeniami i rodzinnymi sekretami. Mimo to nadal oddziałuje na teraźniejszość, choć czyni to z ukrycia. Spektakl „Potok. Ćwiczenia ze wspólnoty” Teatru im. Żeromskiego w Kielcach, prezentowany podczas Festiwalu „Kontakt” w Toruniu, wydobywa z zapomnienia prawdziwą historię młodej, naiwnej kobiety i jej otoczenia, kreśląc portret wspólnoty obojętnej na ludzkie cierpienie.

W niewielkiej miejscowości w Kotlinie Kłodzkiej mieszka Janina Duszejko – ekscentryczna dojrzała kobieta, miłośniczka astrologii i zwierząt. Żyjąca na marginesie lokalnej społeczności, odrzucona za swoją wrażliwość i sposób patrzenia na świat, kobieta zapada na dziwną chorobę. Mieszkańcy zaczynają zachowywać się coraz bardziej obco i niepokojąco, a seria tajemniczych morderstw odsłania mrok skrywany pod pozornym spokojem okolicy. Taką interpretację powieści Olgi Tokarczuk „Prowadź swój pług przez kości umarłych” proponuje Teatr Narodowy – poruszającą, choć pozbawioną baśniowości, zanurzoną w estetyce grozy, niejasności i egzystencjalnego niepokoju.

„Sceny z życia małżeńskiego” Starego Teatru w Krakowie wyrastają z filmu Ingmara Bergmana, ale nie traktują go jak zamkniętego materiału. Spektakl wraca do pytań o relacje międzyludzkie, nie po to, by je rozstrzygnąć, lecz by pokazać, jak każda pozorna odpowiedź rozsypuje się przy głębszym spojrzeniu.