Recenzje sztuk teatralnych

Twórcy Teatru Współczesnego w Szczecinie mierzą się z dorobkiem Henryka Ibsena, norweskiego dramatopisarza, bez nabożnego dystansu. Interesuje ich zarówno jego głębia i emocjonalna intensywność, jak i niejednoznaczność oraz ciężar, jaki niosą jego dramaty. Nie tylko z nim polemizują – oswajają go także za pomocą humoru i groteski. Efektem jest przedstawienie przenikliwe, poruszające oraz pełne scenicznej energii.

Od napompowanego, kolorowego pomnika do prób wydostania się z jego wnętrza – między groteską a buntem rozgrywa się „The End” w Komunie Warszawa. To opowieść o końcu, który nie przynosi ukojenia. Nie jest to finał w disneyowskim sensie, lecz raczej moment zawieszenia – bez pocieszenia i jasnej puenty. Co zostaje, gdy znika obietnica szczęśliwego zakończenia, jaką narzucają popkulturowe narracje?

Dom, do którego się wraca – i który w międzyczasie zmienił właściciela. Bo ktoś zdążył wykupić udziały, przejąć kontrolę, utrudnić życie tym, którzy jeszcze w nim mieszkają. Spektakl „Protest kielecki. Do kogo należą Kielce?” Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, prezentowany na XXXII Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi, dotyka problemu własności przedwojennych nieruchomości – historii w Polsce niedomkniętej i pełnej napięć. Sztuka nie daje prostych odpowiedzi, ale pokazuje, jak długo to pytanie pozostaje otwarte.

W „Trąbce do słuchania” Wrocławskiego Teatru Współczesnego starość nie jest ani cicha, ani przewidywalna. Jest pełna koloru, absurdu i nieposkromionej wyobraźni. Teatr przywraca jej to, co często odbiera społeczeństwo – podmiotowość, energię i prawo do bycia nieoczywistym. Pokazany w ramach Festiwalu Nowe Epifanie w Warszawie spektakl, inspirowany powieścią o tym samym tytule Leonory Carrington, opowiada o starości w sposób rzadki i odważny – jako o przestrzeni wolności, wyobraźni i nieoczywistej siły. Twórcy sięgają po książkę Carrington, przekładając jej oniryczny, przewrotny język na scenę w bardzo barwny i zaskakujący sposób.

„Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza – opowieść o wojnach z Zakonem Krzyżackim, Zbyszku z Bogdańca i jego miłości do Danusi – należą do najbardziej znanych polskich powieści historycznych. W 1960 roku historia ta trafiła na ekran w monumentalnej ekranizacji w reżyserii Aleksandra Forda, słynącej z inscenizacyjnego rozmachu, ale budzącej także kontrowersje przez swój silnie patriotyczny, momentami nacjonalistyczny ton. Spektakl Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie przedstawia tę historię w karykaturalny i bardzo oryginalny sposób. Pokaz odbył się w ramach warszawskiego 17. Festiwalu Nowe Epifanie.

Spektakl „Magiczna rana” Teatru Studio, oparty na tekście Doroty Masłowskiej, ukazuje życie wybranych grup społecznych Warszawy. Ujęty w formę intensywnego teatru psychologicznego, staje się gorzką opowieścią o współczesnej Polsce, oglądaną przez pryzmat stołecznej codzienności. Mimo że w spektaklu nie brakuje absurdu i dużej dawki humoru, dominuje jednak ton przytłoczenia i goryczy. To zestawienie intrygujące, jednak miejscami nadmierne zanurzenie w mrocznej atmosferze osłabia czytelność przesłania autorki tekstu. W rezultacie zaciera się pytanie o odpowiedzialność za polski stan bezradności – ciężar winy zostaje przesunięty na miasto i zewnętrzne okoliczności, które zaczynają funkcjonować jak niewidzialny, bezosobowy sprawca.

W Teatrze Narodowym w Warszawie wystawiany jest spektakl „Niewyczerpany żart” mierzący się z tematami uzależnienia, ucieczki i egzystencjalnej pustki. Wymaga czasu, uważności i gotowości na trudne doświadczenia, lecz w pełni wynagradza wysiłek widza. Rzadko zdarza się przedstawienie, po którym wychodzi się z poczuciem, że ktoś naprawdę dotknął czegoś istotnego – bez uproszczeń i bez ucieczki w tani efekt. To przeżycie nie jest jednak komfortowe dla widza. „Niewyczerpany żart” w tej realizacji nie przynosi ukojenia ani łatwej ulgi, lecz pozostawia poczucie, że pod warstwą chaosu, uzależnień i ironii kryje się autentyczne wołanie o prawdziwą bliskość ze sobą i z drugim człowiekiem.

Dorota Masłowska znów zagląda Polakom w duszę – z ironią, błyskotliwością i niebywałą trafnością. W inscenizacji Teatru Współczesnego w Warszawie spektakl „Między nami dobrze jest” ożywa słowami autorki, które nadal śmieszą, uwierają i zmuszają do myślenia. To opowieść o współczesnej Polsce – tej, która wciąż nie potrafi uwolnić się od własnych mitów i przyzwyczajeń.

W „Szaleństwie nocy letniej” Teatru Współczesnego w Warszawie humor i absurd stają się zabawnie przekorną opowieścią o codziennych niepokojach człowieka. Spektakl balansuje między absurdem a autentycznością, swobodą formy a głębią obserwacji. To, co z początku jawi się jako lekka gra, okazuje się trafnym komentarzem do współczesności. A muzyka na żywo nadaje całości dodatkowej intensywności.

Czy można śnić obraz, który jest tylko iluzją? A co, jeśli nagle zacznie się poruszać? „Late Lovers of Moon Snow” Teatru Rozbark z Bytomia to taneczna opowieść inspirowana twórczością René Magritte’a – pełna fizycznej, mocnej ekspresji oraz tajemniczych, dziwnych skojarzeń, które przenoszą widza w świat nielogiczności i ludzkich zawiłości. Spektakl balansuje między oryginalnością a nierównością – obok intrygujących, głębokich metaforycznych epizodów pojawiają się fragmenty słabsze, mniej dopracowane. Pokaz jest częścią Międzynarodowego Festiwalu Tańca Współczesnego Zawirowania.