Recenzje sztuk teatralnych

Sztuka „Lisa” Teatru Powszechnego w Warszawie opowiada autentyczną historię Lisy Montgomery – od dzieciństwa przypadającego na lata 70. XX wieku po jej egzekucję w 2021 roku. Przedstawia dzieciństwo naznaczone wieloletnią przemocą oraz zbrodnię, której dopuściła się w dorosłości. Nie poprzestaje jednak na odtworzeniu faktów. Analizuje mechanizmy przemocy, ich długofalowe konsekwencje i stawia pytanie o źródła ludzkich wyborów. Jednocześnie opowiada tę historię z dużą etyczną uważnością, nie tracąc z pola widzenia emocjonalnego ciężaru wydarzeń.

„Nagle, ostatniego lata” to dramat Tennessee Williamsa z 1957 roku, którego akcja toczy się w latach 30. XX wieku, w Nowym Orleanie – mieście pełnym kontrastów i społecznych napięć na amerykańskim Południu. Sztuka podejmuje temat lobotomii – inwazyjnego zabiegu chirurgicznego mózgu, niegdyś stosowanego w leczeniu ciężkich zaburzeń psychicznych. W dramacie zabieg ten funkcjonuje zarówno dosłownie, jak i symbolicznie – jako sposób na „usunięcie” niechcianych wspomnień, emocji czy niewygodnych prawd. Zamiast zmierzyć się z rzeczywistością, bohaterowie wolą ją wyprzeć – wyciąć z pamięci, jakby była chorobą. Williams pokazuje, jak społeczne i rodzinne mechanizmy przemocy mogą maskować się pod pozorem opieki i racjonalnych decyzji. To opowieść o hipokryzji, manipulacji i przedmiotowym traktowaniu drugiego człowieka. A także o tym, jak cienka granica dzieli troskę od przemocy czy wspomnienie od halucynacji.

Spektakl Teatru Powszechnego „Przełamując fale” opiera się na filmie o tym samym tytule, który wyreżyserował Lars von Trier w 1996 roku. Film osadzony w surowym szkockim krajobrazie – z szarym morzem, zimnym wiatrem i ponurymi skałami – przyjmuje realistyczną, niemal naturalistyczną formę, podkreślając charakterystyczną dla lat 70. atmosferę, z dominującym surowym stylem życia, zmaganiami społecznymi oraz hipokryzję religijnej kalwińskiej wioski. Spektakl przyjmuje nieco inną formę – jest mniej realistyczny, ale bardziej drastyczny. Wątek wyklęcia przez wspólnotę religijną schodzi tu na dalszy plan, a silniej wybrzmiewają motywy alienacji jednostki, wykluczenia siebie z życia i problemy natury psychicznej.