Recenzje sztuk teatralnych

Twórcy Teatru Współczesnego w Szczecinie mierzą się z dorobkiem Henryka Ibsena, norweskiego dramatopisarza, bez nabożnego dystansu. Interesuje ich zarówno jego głębia i emocjonalna intensywność, jak i niejednoznaczność oraz ciężar, jaki niosą jego dramaty. Nie tylko z nim polemizują – oswajają go także za pomocą humoru i groteski. Efektem jest przedstawienie przenikliwe, poruszające oraz pełne scenicznej energii.

Przeszłość rzadko znika bez śladu. Czasem pozostaje ukryta pod warstwą ziemi, zasypana przemilczeniami i rodzinnymi sekretami. Mimo to nadal oddziałuje na teraźniejszość, choć czyni to z ukrycia. Spektakl „Potok. Ćwiczenia ze wspólnoty” Teatru im. Żeromskiego w Kielcach, prezentowany podczas Festiwalu „Kontakt” w Toruniu, wydobywa z zapomnienia prawdziwą historię młodej, naiwnej kobiety i jej otoczenia, kreśląc portret wspólnoty obojętnej na ludzkie cierpienie.

„Sceny z życia małżeńskiego” Starego Teatru w Krakowie wyrastają z filmu Ingmara Bergmana, ale nie traktują go jak zamkniętego materiału. Spektakl wraca do pytań o relacje międzyludzkie, nie po to, by je rozstrzygnąć, lecz by pokazać, jak każda pozorna odpowiedź rozsypuje się przy głębszym spojrzeniu.

Sztuka Marka Modzelewskiego „Pacyfiści” prezentowana w Teatrze Współczesnym w Warszawie jest ostrą satyrą społeczną. Pod warstwą lekkiej, inteligentnej komedii i pozornie codziennych problemów odsłania współczesnych ludzi dużo bardziej zagubionych, niż chcieliby o sobie myśleć. Obnaża panikę dorosłych wobec świata, nad którym coraz trudniej zapanować.

Sztuka „Uroczystość” Teatru Ludowego w Krakowie, pokazywana w ramach XXXII Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi, to przejmująca opowieść o mechanizmach przemocy i wyparcia podtrzymujących za wszelką cenę rodzinny porządek. Pokazuje, jak łatwo ludzie tworzą układy oparte na milczeniu i jak konsekwentnie ich bronią – nawet kosztem najbliższych.

Odwołane spotkanie może niewiele znaczyć. A może uruchomić coś, co odsłania znacznie więcej, niż się wydaje. Sztuka „Cravate Club” Teatru Współczesnego w Warszawie zaczyna właśnie od takiego momentu. I uważnie przygląda się temu, co dzieje się dalej.

Współczesność coraz częściej nie przynosi odpowiedzi, lecz stawia nas w sytuacji zawieszenia i niepewności. Spektakl „23 i pół godziny” Teatru Współczesnego w Warszawie wpisuje się w ten nurt – to realistyczny dramat, który bada, jak rodzi się wątpliwość i jak potrafi zburzyć to, co wydawało się trwałe.

Co by się stało, gdyby miłość była silniejsza niż śmierć? A może jest? Spektakl Teatru Narodowego „Piekło – Niebo” opowiada o matczynej miłości, odpowiedzialności i sile więzi, która nie zanika nawet po śmierci. Historia matki próbującej powrócić po swej śmierci do syna wciąga widza dzięki muzyce, świetlnym efektom budującym nastrój, humorowi i sugestywnej grze aktorskiej.

Luk Perceval, reżyserując „SEKS, HAJS i GŁÓD…” w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie, schodzi do samego dna duszy człowieka, nie boi się popatrzeć na najciemniejszy zakątek istoty ludzkiej. Szuka i docieka, próbując zrozumieć, co kieruje człowiekiem, jego losem i dlaczego tak często odtwarzamy scenariusze odziedziczone po przodkach. Dlaczego powielamy – czasami symbolicznie, a czasami bardzo dosłownie – historie, które przyszły do nas wraz z rodową pamięcią? Gdzie ukrywa się ten wzór, który potrafi tak głęboko w nas wrosnąć i nie pozwala się od siebie uwolnić?

„Nagle, ostatniego lata” to dramat Tennessee Williamsa z 1957 roku, którego akcja toczy się w latach 30. XX wieku, w Nowym Orleanie – mieście pełnym kontrastów i społecznych napięć na amerykańskim Południu. Sztuka podejmuje temat lobotomii – inwazyjnego zabiegu chirurgicznego mózgu, niegdyś stosowanego w leczeniu ciężkich zaburzeń psychicznych. W dramacie zabieg ten funkcjonuje zarówno dosłownie, jak i symbolicznie – jako sposób na „usunięcie” niechcianych wspomnień, emocji czy niewygodnych prawd. Zamiast zmierzyć się z rzeczywistością, bohaterowie wolą ją wyprzeć – wyciąć z pamięci, jakby była chorobą. Williams pokazuje, jak społeczne i rodzinne mechanizmy przemocy mogą maskować się pod pozorem opieki i racjonalnych decyzji. To opowieść o hipokryzji, manipulacji i przedmiotowym traktowaniu drugiego człowieka. A także o tym, jak cienka granica dzieli troskę od przemocy czy wspomnienie od halucynacji.